Abubuwan Da Ke Ciki
Gabatarwa
A babi na goma sha biyar (15) an kawo bayanai kan kunun gargajiya da nau’o’insa. Akwai nau’o’in kunu da dama da ba su sauya ba har ya zuwa yau; sakamakon ‘yan bambance-bambancen da ake samu ba su taka kara sun karya ba. Misali, kunun gero da ake kira kunun tsaki, yana nan yadda aka san shi a gargajiyance. Sai dai a yau ana iya sanya masa wasu nau’ukan kayan Æ™amshi da babu su a gargajiyance. A wannan babi, za a iya lura da cewa, ba a kawo wasu daga cikin nau’o’in kunun da ake samu yau a Æ™asar Hausa ba. An yi haka ne domin guje wa maimaicin nau’o’in kunun da aka tattauna a Æ™arÆ™ashin babi na goma sha biyar.
Kunun Kamu (Kunun Koko)
i. Barkono (tonka)
ii. Citta
iii. Gero
iv. Kanunfari
v. Kimba
vi. Madara
vii. Ruwa
viii. Suga
Yayin samar da kunun kamu (kunun koko), akan surfe gero a
bushe a wanke (wani lokaci ma akan haÉ—a
geron da masara kaÉ—an).
Za a jiƙa
wannan gero kuma a bar shi har sai ya kwana, sannan sai a kai markaÉ—e bayan an sanya masa kayan
yaji nau’in barkono da citta da kanamfari da sauransu. Bayan an dawo da shi
daga markaɗe, za a ƙara
masa ruwa, sannan a yi amfani da matata a tace shi sarai, sannan sai a ajiye
shi domin ya kwanta.
Bayan ya kwanta, za a samu abin da ake kira kamu; fari mai
laushi. Da wannan kamu ne ake dama kunu. Hanyar da ake bi domin dama shi daidai
yake da wanda aka yi bayani a sama.
Kunun Zogale
i. Gero
ii. Kayan yaji
iii. Ruwa
iv. Zogale
Wannan kunun yana kama da sauran kunu da aka yi bayanin su
sama. Bambancin shi ne, yayin tafasa ruwan kunun, ana sanya zogale a tafasa su
tare. Sannan ana iya sanya zogalen cikin gero yayin da za a kai niƙan
gumba, wato dai a niÆ™o su tare. Wannan nau’i
na kunu na kasancewa É—auke
da ƙamshi
da kuma É—anÉ—anon zogale. Masana na ba
da shawarar amfani da shi domin taimakon da zogale ke yi ga lafiyar É—an Adam.
Kunun Alkama
i. Alkama
ii. Aya
iii. Citta
iv. Kanamfari
v. Madara
vi. Masoro
vii. Nono
viii. Ruwa
ix. Suga
x. Zuma
Da farko, za a surfe alkama a wanke ta sannan a shanya.
Kafin a kai niƙa, za a ɗebi
wani adadi na alkamar a jiye gefe guda (amma ajiyewar ba dole ba ne). A É“angare É—aya kuma, za a É—auko aya a wanke a shanya.
Bayan duka sun bushe, sai a haÉ—a
alkamar da ayar sannan a kai niƙa. Bayan an dawo da su daga niƙa, za
a tankaɗe, sannan a ƙwaɓa garin da ruwan sanyi.
Daga nan za a tafasa ruwa sai a sanya cikin wannan gumba. Za a iya sanya masa
lemon tsami da suga da madara.
Idan har an ajiye ragowar alkama kafin a kai niƙa, to
za a sanya ruwa cikin tukunya daidai gwargwado sai a sanya tsakin tankaÉ—en da aka yi. Za a yi ta
gaurayawa bisa wuta har sai ya haÉ—e
ya yi kauri. Bayan an sauƙe sai a sanya ragowar alkama da aka adana ciki sannan a mayar
da su cikin tukunya a yi ta juyawa. Akan zuba shi cikin kunun bayan an dama.
Kunun Zaki
i. Dankali
ii. Gero
iii. Kayan ƙamshi
iv. Kwakwa
v. Lemon tsami
vi. Ruwa
vii. Suga
Kunun zaƙi na kama da kunun koko ta fuskar yadda ake sarrafa su, sai
dai sun É—an bambanta.
Yayin samar da kunun zaƙi, ba a ajiye tataccen markaɗe
domin ya zama kamu. A maimakon haka, da zarar an tace, sai a É—ebi wani adadi a matsayin
gasara a ajiye gefe guda. Sauran kuwa za a zuba musu ruwan zafi kamar dai yadda
ake kunun koko. Yanayinsa zai kasance da ruwa-ruwa amma ba kamar na kunun koko
ba. Yayin da aka zuba wannan gasara a ciki (wadda ita ma tana da yawa), sai ya
dawo ruwa-ruwa sosai.
Kunun Acca
i. Acca
ii. Ruwa
iii. Suga
iv. Tsamiya
Shi ma kunun acca na kama da sauran nau’o’in kunu da aka yi
bayani a sama. Bambancin kawai shi ne, bayan an dawo da niƙan
accar an tankaÉ—e, to
ana ƙwaɓa garin ne da ruwan
tsamiya. Da ma dai ita acca ba a surfe ta. Ana wanke ta ne kawai a shanya kafin
a kai niƙa.
Kunun GyaÉ—a
i. GyaÉ—a
ii. Kayan ƙamshi
iii. Lemon tsami
iv. Madara
v. Ruwa
vi. Shinkafa
vii. Suga
Da farko, akan gyara gyaÉ—a
sannan a jiƙa
ta. A gefe guda kuma, za a wanke shinkafa kaÉ—an
(amma za a yi la’akari da adadin gyaÉ—ar
da yawan kunun da ake son yi) ita ma sai a jiƙa ta. Bayan sun jiƙa, za a haɗa su a kai markaɗe. Za a sanya kayan ƙamshi
kafin a kai niƙa. Da zarar an dawo da shi daga markaɗen, sai a yi amfani da matata domin tacewa.
Bayan an tace, sai batun damawa da ruwan zafi. Ba dole ne a tanadi gasara ba a
wannan nau’i na kunu. Idan an kammala dama kunun, ana iya sanya masa lemon
tsami da madara. Suga kuwa da ma, “farilla ne tusar mai bacci.”
Kammalawa
Duk da cewa Bahaushe na da salon maganar da ya gina labari da
shi da ke faÉ—in: “Kunu abincin mutane uku ne; da tsoho da yaro da
marar lafiya,” a nan za mu ce wannan labarin Æ™anzon kurege ne. Dalili kuwa shi ne, kunu nau’i ne
na abin sha da ake ta’ammuli da shi sosai a Æ™asar Hausa. Za a tabbatar da haka ko ta la’akari
da nau’o’in kunu daban-daban da aka tattauna a sama, waÉ—anda kuma duka akan same su a Æ™asar Hausa.
No comments:
Post a Comment
ENGLISH: You are warmly invited to share your comments or ask questions regarding this post or related topics of interest. Your feedback serves as evidence of your appreciation for our hard work and ongoing efforts to sustain this extensive and informative blog. We value your input and engagement.
HAUSA: Kuna iya rubuto mana tsokaci ko tambayoyi a ƙasa. Tsokacinku game da abubuwan da muke ɗorawa shi zai tabbatar mana cewa mutane suna amfana da wannan ƙoƙari da muke yi na tattaro muku ɗimbin ilimummuka a wannan kafar intanet.